İran savaşıyla birlikte hızla yükselen jet yakıtı fiyatları, ABD’nin büyük havayollarını uçuş programlarını daraltmaya zorluyor.

American Airlines, United Airlines ve Southwest Airlines, yolcu talebi güçlü kalmasına rağmen düşük kârlı uçuşları tarifeden çıkararak, artan yakıt giderini dengelemeye hazırlanıyor.

Şirketlerin açıklamaları, kapasite kesintilerinin talepteki bir çöküşten değil, maliyet şokundan kaynaklandığını gösteriyor.

En ağır baskıyla karşılaşan American Airlines, temmuz ayında yaptığı tahmine kıyasla galon başına yakıt maliyetinin yaklaşık bir dolar yükseldiğini açıkladı. Bu artışın şirketin dördüncü çeyrek giderlerine yaklaşık bir milyar dolar eklemesi bekleniyor. American’ın finans direktörü Devon May, yakıt fiyatındaki her bir sentlik değişimin üç aylık maliyeti yaklaşık 10 milyon dolar etkilediğini söyledi. Şirket bu nedenle yılın son bölümündeki kapasitesini yeniden değerlendiriyor.

Bununla birlikte American’ın gelir görünümü zayıf değil.

Havayolu, üçüncü çeyrek gelirinin geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 16 ile yüzde 19 arasında artmasını bekliyor. Dolayısıyla kapasite ayarlaması, yolcu bulamayan uçuşların değil, yeni yakıt maliyetiyle yeterli kazanç sağlayamayan seferlerin elenmesi anlamına geliyor.

United Airlines aralık ayındaki bazı uçuşlarını programdan kaldırdı. Yakıt fiyatları yüksek kalırsa gelecek yılın ilk çeyreğinde ve daha sonraki dönemde ek düzenlemeler yapılabilecek. United yönetimi rezervasyonların güçlü seyrettiğini, fakat yakıt maliyetinin bilet fiyatlarına yansıtılmasının zaman aldığını belirtiyor.

Southwest Airlines ise daha önce yüzde 2 ile yüzde 3 arasında öngördüğü yıllık kapasite artışını yaklaşık yarıya indirdi. Yakıt baskısının sürmesi hâlinde yeni kesintiler gündeme gelebilecek. Gelgelelim şirket, sonbahar gelirlerinin beklentilerin üzerinde olduğunu ve mevcut üçüncü çeyrek tahminini koruduğunu açıkladı.

Üç taşıyıcının ortak yaklaşımı, aynı maliyet şokuna farklı takvimlerle cevap verildiğini ortaya koyuyor.

United kesintilere başlamış durumda, Southwest büyüme hızını düşürdü, American ise yılın sonundaki programını yeniden düzenlemeye hazırlanıyor. Böylece filoyu tamamen küçültmeden daha az verimli uçuşların ayıklanması hedefleniyor.

Tablo, yüksek yakıt fiyatlarının havayollarını pazar payından çok kârlılığa odaklanmaya ittiğini gösteriyor. İlk etkilerin düşük frekanslı veya düşük getirili hatlarda görülmesi, bilet fiyatları üzerindeki yukarı yönlü baskının da devam etmesi beklenebilir.

Benzer bir baskı Türkiye’de de görülüyor.

Havayolu 101’de daha önce aktardığım üzere Türk Hava Yolları, yüksek petrol fiyatları sebebiyle bazı hatlarını kış tarifesi boyunca kapalı tutma kararı aldı.