Embraer’ın yeni nesil E2 ailesi, oldukça sıra dışı bir GPS sorunuyla karşı karşıya kaldı.
Sorun ilk olarak 22 Eylül’de Brezilyalı havayolu Azul’un Embraer E195-E2 filosunda ciddi biçimde ortaya çıktı.
Uçakların GPS sinyalini alamaması üzerine şirket, tedbir amacıyla filosunu kademeli biçimde yerde tutmaya başladı.
Akşam saatlerine gelindiğinde Azul’un 40’tan fazla E195-E2’sinin tamamına yakını yerdeydi. Yaklaşık üç saat boyunca şirketin hiçbir E195-E2’si uçuşa başlamadı. Yaşanan aksaklık sonucunda 80’den fazla sefer iptal edilirken, 8 binden fazla yolcu etkilendi.
Kısa süre içinde benzer sorunların dünyanın farklı noktalarındaki Embraer E190-E2 ve E195-E2 uçaklarında da görüldüğü bildirildi.
Meselenin merkezinde, E2 ailesinde kullanılan Honeywell Primus Epic 2.0 aviyonik sistemi bulunuyor.
Gelen teknik raporlara göre sorun özellikle uçak yerdeyken sistemlerin çalıştırılması sırasında ortaya çıkıyor. Kokpitte “GPS 1 NOT AVAIL”, “GPS 2 NOT AVAIL” ve buna bağlı olarak “RNP AR NOT AVAIL” ikazları görülüyor.
Sistemin yeniden başlatılması GPS sinyalini geçici olarak geri getirebiliyor. Gelgelelim arıza bir süre sonra yeniden ortaya çıkabildiğinden, uçak sefere verilemiyor. Havada bulunan uçakların ise aynı sorundan etkilenmediği belirtiliyor.
Embraer ve Honeywell konuyu birlikte araştırmaya başladı. Embraer, yaşanan durumun uçuş emniyetini tehlikeye atmadığını özellikle vurguluyor. E2 ailesi, GPS kullanılamadığında da seyrüsefere devam edebilecek yedek sistemlere ve operasyon prosedürlerine sahip.
Bununla birlikte GPS kaybı, özellikle GPS tabanlı yaklaşmaların ve bazı RNP operasyonlarının gerçekleştirilememesi anlamına gelebiliyor. Dolayısıyla sorun doğrudan bir uçuş emniyeti meselesine dönüşmese bile uçağın sefere verilmesini engelleyerek ciddi bir operasyonel aksaklık yaratabiliyor.
Azul’un operasyonu 23 Eylül sabahında normale dönerken, KLM, Porter, Luxair ve Virgin Australia gibi diğer E2 işletmecilerinde de çeşitli aksaklıklar bildirildi.
24 Eylül itibarıyla Embraer ve Honeywell’in araştırması devam ediyor ve sorunun temel sebebi henüz resmen açıklanmış değil.
Bu noktada önemli bir ayrıntının altını çizmek gerekiyor. Olayın, son yıllarda özellikle Avrupa’da sıkça karşılaşılan GPS karıştırma veya “spoofing” faaliyetleriyle bağlantılı olduğuna dair şu aşamada herhangi bir bulgu bulunmuyor.
Sorun daha ziyade GPS sinyalinin uçaktaki Honeywell sistemleri tarafından alınmasıyla ilgili teknik bir arıza görünümünde.
Havayolu 101’de daha önce Avrupa’da giderek artan GPS karıştırma olaylarını ve bunların muhtemel kaynağını ayrıntılı biçimde ele almıştık.
Bu son olay ise modern uçakların uydu tabanlı seyrüsefer sistemlerine ne kadar bağımlı hale geldiğini farklı bir açıdan bir kez daha gösteriyor.