Avrupa’daki “İkincil” Havalimanları

Brüksel’in ikincil havalimanı konumunda bulunun Brüksel South Charleroi Havalimanı (IATA Kodu: CRL), 2025 yılında yıllık 10 milyon yolcu ağırlamayı hedefliyor.

Ryanair’in ilk kez 2000 yılında bir merkez olarak kullanmaya başladığı bu havalimanı, Avrupa’nın en önemli şehirlerinden olan ve kıtanın adeta siyasi başkenti denilebilecek; NATO, Eurocontrol gibi bir çok uluslararası kuruluşun genel merkezinin yer aldığı Brüksel’de bulunuyor.

CRL’deki yıllık yolcu miktarı, Avrupa’daki havalimanları için ciddi bir yoğunluk mertebesi zira Avrupa’da çoğunlukla düşük maliyetli havayollarına hizmet verip yıllık 5 milyon yolcu eşiğini aşabilmiş çok az sayıda havalimanı bulunuyor.

CRL, 2018 senesini yıllık 8 milyon yolcu sayısının biraz üzerinde kapatmıştı ve hiç şüphe yok ki CRL’nin bu performansının arkasında yatan en önemli etkenler, Ryanair’in CRL’yi merkez olarak kullanması ve şehrin Avrupa Birliği içindeki önemi ve işlevlerinden ötürü yarattığı hava trafiği.

Düşük maliyetli havayollarının toplam koltuk arzı payı olarak %16 oranını teşkil ettiği, şehrin birincil havalimanı olan Brüksel Havalimanı (IATA Kodu: BRU), düşük maliyetli havayollarını çekme stratejisi takip etmeseydi, CRL’deki yoğunluk daha da yüksek mertebede olabilirdi.

CRL için ne derecede düşük maliyetli havayolu odaklı bir havalimanı diyebiliriz?

Havalimanının sunduğu toplam koltuk arzının %77’sini Ryanair’in tek başına karşıladığı CRL’nin toplam koltuk arzının %91’i düşük maliyetli havayolları tarafından sağlanmakta ki bu oran Avrupa’daki havalimanları arasındaki en yüksek oranlardan biri.

Peki; Avrupa’da bu şekilde düşük maliyetli havayollarına odaklanmış ve çoğunlukla bu tip havayollarına hizmet veren havalimanları hangileri?

Yıllık 5 milyon yolcu sayısı barajını aşan ve havalimanının koltuk arzı oranında düşük maliyetli havayollarının toplamda en az %50’sini karşıladığı Avrupa havalimanları aşağıdaki gibi listelenebilir.

Havalimanı / Ülke Düşük Maliyetli Havayollarının Arz Ettiği Koltuk Oranı (%) Yolcu Sayısı (Milyon, 2018) 10 Milyon Yolcuya Ulaşılması Beklenen Yıl
Brüksel South Charleroi / Belçika 91.1 8.03 2025
Bordeaux / Fransa 57.2 6.78 2023
Marseille / Fransa 54.9 9.4 2022
Liverpool / Birleşik Krallık 99.8 5.05 10 Yıldan Fazla
London Luton / Birleşik Krallık 99.3 16.58 Ulaşıldı
Berlin Schönefeld / Almanya 89 12.72 Ulaşıldı
Milano Bergamo-Orio al Serio / İtalya 93.8 12.94 Ulaşıldı
Roma Ciampino / İtalya 100 5.84 10 Yıldan Fazla

Gerçek anlamda düşük maliyetli havayollarına odaklanmış ve bu anlamda başarılı sayılabilecek Avrupalı bu havalimanları arasında Bordeaux (IATA Kodu : BOD) ve Marseille Havalimanları (IATA Kodu : MRS) sadece düşük maliyetli havayollarına hizmet vermeleri için özel tasarlanmış LCC (Low-Cost-Carrier) Terminal yatırımları gerçekleştirdi.

Yukarıda listelenen havalimanlarında sadece üç tanesi yıllık 10 milyon yolcu sayısını geçebilmiş durumda.

Roma Ciampino Havalimanı (IATA Kodu: CIA) ise artık tamamen düşük maliyetli havayollarını ağırlayan ve Roma’nın 20. yüzyılın başlarında hizmete açıldıktan sonra uzun bir süre şehrin asli havalimanı olarak faaliyet gösteren ve bugün şehir merkezine çok yakın bulunan konumu ile farklı bir özelliğe sahip.

Avrupa’da bu konuda öne çıkmış az sayıda başarılı havalimanının ortak özellikleri olarak, yüksek nüfus yoğunluğuna sahip şehirlerde bulunmaları ve bulundukları bölge gereği aslında ilave kapasite arzının nispeten ucuz olmadığı bir pazarda bilinçli bir şekilde düşük maliyetli havayollarını hedefleme stratejisine sahip olup buna göre sermaye yatırımları yapmaları diyebiliriz.

Emin Atak

İnşaat Yüksek Mühendisi olan Emin Atak, özel sektör ile yurt içi ve yurt dışında bir çok havalimanı projesinin planlama, tasarım, uygulama ve işletme süreçlerinde yer almıştır. Halen kariyerine yurt dışında devam eden Atak, özellikle PPP (Public-Private Partnerships) projeleri üzerine yüksek lisans seviyesinde araştırmalarını tamamlamış olup, profesyonel iş hayatının yanı sıra, havalimanı işletmeciliği, havalimanı projelerinin planlanması ve finansmanı konularında kişisel olarak araştırmalarını sürdürmektedir