Karbon Emisyonu Sistemi’nin Maliyetini Kim Yüklenecek?

Karbon_Emisyonu_harita_20092011 yılının özellikle son aylarında havayolu sektörünün başlıca tartışma konularından bir tanesi haline gelen Avrupa Birliği (AB) Karbon Emisyonu Sistemi, 1 Ocak 2012 tarihi itibarıyla havayolu şirketlerini de kapsamaya başladı.

Bu ana kadar tartışma genel olarak, bu uygulamanın adaletsizliği ve getireceği ilave maliyetler üzerine odaklanmıştı. ABD, Çin ve Hindistan, AB’nin karbon emisyonu sistemine en ciddi eleştiri ve ikazları getiren devletlerin başını çekiyordu.

AB ise, havayolu şirketlerinin küresel ısınma sorunundaki rolünün ancak bu maliyetlerin yüklenilmesiyle “adil” bir yörüngeye oturtulmuş olacağını savunuyordu.

Maliyet denince de, havayolu şirketlerinin AB’ye ödemesi muhtemel ilave karbon emisyonu kota ücretlerinden bahsediliyordu.

Tabii maliyetlerin havayolu şirketleri tarafından mı, yoksa yolcular tarafından mı yüklenileceği, pek de ön plana çıkmamıştı.

Bu konudaki ilk cesur adım, Alman devi Lufthansa’dan geldi.

Karbon emisyonu uygulamasının ilk yılında 130 milyon Euro’luk bir maliyetle karşılaşacağını belirten Lufthansa, bu ilave gideri, mevcut “akaryakıt harcı” kalemi üzerinden yolculara aktaracağının sinyalini verdi.

Lufthansa, geçtiğimiz Aralık ayında akaryakıt harçlarını güncellemiş; uzun hatlar için uçuş başı fiyatları 102-122 Euro arası, iç hat ve Avrupa uçuşları için ise 31 Euro olarak tespit etmişti.

Şirket bu güncellemenin karbon emisyonu sistemine bir hazırlık olmadığını ve petrol fiyatlarındaki yüksek seyre paralel olarak yapıldığını özellikle vurgulamıştı.

Zaten Lufthansa, karbon emisyonu ile ilgili ilave akaryakıt harcının fiyatlara, kademeli olarak önümüzdeki dönemde yansıtılacağını belirtiyor. Havayolu şirketleri, 2012 yılının karbon emisyonu ödemesini, 2013 yılının Mart ayında yapacak.

Rekabetin bir hayli yüksek ve çetrefilli olduğu Avrupa pazarında şirketler harç miktarını nasıl tespit edecek ve havayolu seyahat talebinin zayıfladığı bir ortamda bunları fiyatlara nasıl yansıtacak, gerçekten çok bilinmeyenli bir denklem niteliğinde.

Not: 2012 yılında AB, havayolu şirketlerinin ihtiyaç duyacağı karbon permi’lerinin ortalama %85’ini ücretsiz olarak dağıtıyor. Ancak örnek olarak Lufthansa’yı vermek gerekirse, bu oranın %65 seviyesinde kalacağı tahmin ediliyor. Şu an itibarıyla karbon emisyonu permisi, ton başına 8 Euro civarından işlem görüyor.

Abdullah Nergiz

Havacılık sektöründe, hem havayolu hem de havalimanı tarafında 20 yıla yakın profesyonel tecrübesi bulunan Dr. Abdullah Nergiz, Türkiye'nin ilk havacılık blogu olan Havayolu 101'in kurucusu ve baş editörüdür. Yüksek Lisans ve Doktora çalışmalarını Türkiye sivil havacılık tarihi üzerine yapmış olan Nergiz, halen profesyonel kariyerinin yanı sıra özel bir üniversitede havacılıkla ilgili ders vermeye devam etmektedir.