Hava Trafik Kontrol Sistemlerinde Dijital Kule Uygulaması

Hava trafik kontrol sistemlerinde dijital kule ya da sanal kule olarak adlandırılan uygulamaya zaman zaman değiniyorum.

Normal şartlarda çok yoğun bir hava trafiğine sahip olan İngiltere, bu iddialı konuda en cesur davranan ülke.

Londra’nın merkezinde bulunan City Havalimanı geçen yıl, dünyanın hava trafiği uzaktan yönetilen ilk uluslararası havalimanı unvanını kazanmıştı.

Londra City Havalimanı'nın hava trafiğinin uzaktan yönetildiği dijital kule uygulaması.

Londra City Havalimanı’nın hava trafiğinin uzaktan yönetildiği dijital kule uygulaması.

Kurulan sistem çerçevesinde, havalimanının hava trafiği, NATS’ın yaklaşık 115 km uzakta bulunan Swanwick’teki merkezinden yönetiliyor.

İsveçli Saab firması tarafından geliştirilen sistem daha önce, Örnsköldsvik ve Sundsvall havalimanlarında sırasıyla 2014 ve 2015 yıllarında devreye girmişti.

Hava Trafik Kontrol Sistemlerinde Dijital Kule Uygulaması

NATS’ın bu konuda bir süredir, Ottawa merkezli Searidge Technologies firmasıyla işbirliği yapıyor.

Son dönemde dünyanın dört bir yanından dijital kule sistemi siparişi alan Searidge Technologies, havalimanlarının büyüklük ve ihtiyaçlarına göre projelerini beş kategoriye ayırmış:

  1. Digital Tower in Tower: Küçük bir havalimanının hava trafiğinin, dijital kule yardımıyla başka bir havalimanının kulesinden yönetilmesi. (Ör: Miquelon ve St Pierre havalimanları)
  2. Remote Digital Tower: Bir havalimanının hava trafiğinin, dijital bir kule yardımıyla, herhangi farklı bir noktada bulunan bir merkezden yönetilmesi. (Ör: Northern Colorado Havalimanı)
  3. Remote Digital Tower+: İkinci seçenektekine nispeten daha büyük havalimanlarının hava trafiğinin yine dijital bir kuleyle uzaktan yönetilmesi. (Ör: Budapeşte Havalimanı)
  4. Hybrid Digital Tower: Büyük bir havalimanındaki hava trafik kontrol kulesinin güncellenerek kapasitesinin artırılması. Hava trafiği yine fizikî kule üzerinden yönetiliyor ama dijital kule uygulamalarıyla, kontrol memurlarının imkânları artırılıyor. (Ör: Paris Orly Havalimanı)
  5. Hub Digital Tower: Büyük uluslararası hub niteliğindeki havalimanlarının hava trafik kontrol kulelerinin güncellenerek kapasitesinin artırılması, yedek sistem oluşturulması veya tamamen uzaktan yönetilebilir hâle getirilmesi. (Şimdilik örneği bulunmuyor. NATS, Londra Heathrow Havalimanı’nda denemelere devam ediyor.)

Havacılık sektöründe, hem havayolu hem de havalimanı tarafında 25 yıla yakın profesyonel tecrübesi bulunan Dr. Abdullah Nergiz, Türkiye'nin ilk havacılık blogu olan Havayolu 101'in kurucusu ve baş editörüdür. Yüksek Lisans ve Doktora çalışmalarını Türkiye sivil havacılık tarihi üzerine yapmış olan Nergiz, halen profesyonel kariyerinin yanı sıra özel bir üniversitede havacılıkla ilgili ders vermeye devam etmektedir.