Balon Denemeleri

5 Haziran 1783 tarihinde Fransa’nın Annonay kentinde yolcusuz, sepetsiz bir balonu (Globe Aerostatique) içine sıcak hava doldurup ilk kez uçuran Joseph ve Etienne Montgolfier kardeşler bundan yaklaşık üç ay kadar sonra, 19 Eylül 1783’te balonlarını bu kez içinde üç yolcuyla (birer ördek, horoz ve koyun) Versay Sarayı üzerinde uçurmaktaydılar.

Hemen kısa bir süre sonra, 21 Kasım 1783’te iki Fransız, Jean-François Pilatre de Rozier ve Marquis d’Arlandes’nin katıldıkları deneme ise “insanlı ilk balon uçuşu” olarak tarihin tozlu sayfalarındaki yerini alıverdi.

Fransa’daki denemeleri, Avrupa’daki diğer ülkeler ve ABD takip etti.

Gelişmeler hızla bir birini takip ediyordu. 7 Ocak 1785’te yine bir Fransız, Blanchard, İngiltere – Dover’dan balonla havalanıp Fransa’nın Calais kentine inerek sadece Manş Denizi’ni hava yolu ile geçen ilk kişi olma ünvanını almakla kalmıyor, havacılığın uluslararası bir nitelik kazanmasını da sağlıyordu.

Böylece hava trafiği artarak karmaşık bir hale geliyor, söz konusu kontrolsüz uçuşlar sebebiyle de acil düzenlemeler yapılması gerektiği gündeme gelmeye başlıyordu.

Bunun sonucunda 1819’da Fransa’da; sıcak hava ile uçan balonlar yasaklandı, balonlarda paraşüt olmasına karar verildi ve çiftçilerin ekinlerini topladıkları tarihten önce balon uçuşu yapılmasını önleyici düzenlemelere gidildi.

Zaman içerisinde yavaş yavaş “kontrollü” uçuş denemeleri yapılmaya başlandı.

La France adlı balonda (1884), üzerindeki pervanelere güç sağlayan bir elektrik motoru bulunuyordu. Ancak bu ve benzeri hava taşıtları en hafif rüzgârdan dahi etkileniyor ve amaçlanan kontrollü uçuş bir türlü gerçekleştirilemiyordu.

19.yy’ın sonlarına doğru; küçük, hafif, benzinle çalışan, içten yanmalı motorların havacılıkta kullanılması gündeme geldi.

Ferdinand Graf von Zeppelin (1838 – 1917) adlı Alman havacı, uzun yıllar harcadığı emeğin sonucunda 128 metre boyunda ve her biri 14,2 beygir gücüne sahip iki Daimler motor ile donatılmış bir “hava gemisi” yapmayı başarmıştı.

Zeppelin, LZ1 (Luftschiff Zeppelin) adını verdiği aracıyla 2 Temmuz 1900 tarihinde Almanya’daki Bodensee üzerinde 18 dakikalık bir tur atmış ve gerek sivil gerekse askerî havacılık tarihinin mihenk taşlarından biri haline gelmiştir.

LZ1 üçüncü uçuşunda, La France’a ait olan 3 m/s’lik hız rekorunu 6 m/s ile eline geçirmiştir.

Abdullah Nergiz

Ticarî havayolu sektöründe, hem havayolu hem de havalimanı tarafında 20 yıla yakın profesyonel tecrübesi bulunan Dr. Abdullah Nergiz, Türkiye'nin ilk havacılık blogu olan Havayolu 101'in kurucusu ve baş editörüdür. Yüksek Lisans ve Doktora çalışmalarını Türkiye sivil havacılık tarihi üzerine yapmış olan Nergiz, halen profesyonel kariyerinin yanı sıra özel bir üniversitede havacılıkla ilgili ders vermeye devam etmektedir.