Concorde

Concorde_Havayolu_1011976′da, yıllardır süren çalışmalar meyvesini vermiş, ilk süpersonik (sesten hızlı) uçak Concorde, 21 Ocak 1976’da British Airways ve Air France’ın filolarında Londra – Bahreyn ve Paris – Rio hatlarında hizmete girmiştir.

Aslında bir çok devlet sesten hızlı yolcu uçağı üretmek için araştırmalarda bulunuyordu. Ancak maliyetlerin çok yüksek olması çoğunu daha yolun başında caydırdı. Buna karşın bir birlerinden ayrı şekilde konuyla ilgili proje geliştirmekte olan İngiliz ve Fransız hükûmetleri, 28 Kasım 1962’de imzaladıkları “devletler arası” bir anlaşma ile projelerini birleştirdiler. Zira proje o kadar iddialı ve maliyetliydi ki, anlaşma şirketler bazında değil ancak devletler arasında yapılabilmiştir.

İlk uçuşunu 2 Mart 1969, ilk “sesten hızlı” uçuşunu ise 1 Ekim 1969’da yapan Concorde için dünyanın önde gelen bir çok havayolu toplamda yüzün üzerinde sipariş vermişti.

Dokuz mürettebat ve 100 yolcusu ile saatte 2.170 km hıza ve 18.300 metre yükseliğe ulaşabilen Concorde, Paris – New York arasını 3,5 saatte kat ediyordu (New York şehri, 22 Kasım 1977 tarihine kadar Concorde’un uçuşuna izin vermemiştir).

Ancak; 1973’teki petrol krizi ve ardından yaşanan malî sıkıntılar, SSCB tarafından üretilen ve Concorde’un muadili olan Tupolev Tu-144 ’ün bir gösteri uçuşu esnasındaki düşüşü ve süpersonik bir uçağın ortaya çıkaracağı gürültü ve çevre kirliliği gibi sebepler Concorde siparişlerinin ardı ardına iptal edilmesine yol açmıştır.

Tu-144′ün, Sovyetler’in bir teknoloji casusluğu ile Concorde’un Ar-Ge çalışşmalarını ele geçirmesi sonucunda üretildiği tahmin ediliyor. 2.500 km hıza ulaşabilen Tupolev Tu-144, 31 Aralık 1968’te ilk uçuşunu yapmış, 26 Aralık 1975’te hizmete girmiş ancak arka arkaya gelen başarısızlıklar sebebiyle 1 Haziran 1978’te gökyüzüne veda etmiştir.

Sonuçta sadece British Airways ve Air France, arda kalan iki müşteri olmuşlardır ki onlar da bu uçakları alabilmeleri amacıyla kendi hükûmetleri tarafından desteklenmekteydiler.

Toplamda sadece yirmi adet Concorde üretilmiş ve bunlardan ancak ondört tanesi British Airways ve Air France tarafından kullanılmıştır.

25 Temmuz 2000’de Paris’te yaşanan kaza, Concorde için sonun başlangıcıdır.

Air France’ın 4590 no’lu seferinde 100 yolcu ve dokuz mürettebat bulunuyordu. Kaza sonucunda tamamı hayatını kaybetmişti.

Siyasi, kültürel ve teknolojik açılardan büyük bir başarı sayılabilecek Concorde için aynı şeyleri ticarî yönden söylemek pek de mümkün değildir.

Bu yüzden, yolcular arasında adeta bir efsane olan ve yapılan yolculukların masalsı bir şekilde anlatıldığı Concorde, Paris kazası bahane edilerek 24 Ekim 2003’te tarifeli son, 26 Kasım 2003’te de bir çok ünlü simanın katıldığı jübile uçuşunu yaparak devrimsel bir hareket olarak imzasını attığı göklere veda etmiştir.

Abdullah Nergiz

Havacılık sektöründe, hem havayolu hem de havalimanı tarafında 20 yıla yakın profesyonel tecrübesi bulunan Dr. Abdullah Nergiz, Türkiye'nin ilk havacılık blogu olan Havayolu 101'in kurucusu ve baş editörüdür. Yüksek Lisans ve Doktora çalışmalarını Türkiye sivil havacılık tarihi üzerine yapmış olan Nergiz, halen profesyonel kariyerinin yanı sıra özel bir üniversitede havacılıkla ilgili ders vermeye devam etmektedir.