‘Uçan Banka’nın İflasının Yıldönümü

Bugün (2 Ekim), hem bayrak taşıyıcısı olduğu ülkenin dünya finans sistemindeki yeri hem de mâlî açıdan sağlamlığı sebebiyle “uçan banka” olarak adlandırılan Swiss Air’in yere inişinin (grounding) yıldönümü.

Uçaklarına yüklenecek akaryakıt için dahi nakit para bulamaz hale gelen şirket, 2 Ekim 2001 tarihinde tüm uçuşlarını süresiz olarak durdurmuştu.

Borçları sebebiyle şirketin bazı uçaklarına el konulmuştu.

İsviçre bankaları, hükümet ve rakip şirket Crossair, Swiss Air’i kurtarmak amacıyla devreye sokulmuştu.

Ancak bu konuda bir konsensus sağlanamayınca, şirketin iflası kabul edilmiş, yerine yeni bir havayolu, Swiss kurulmuştu.

Swiss de hedeflenen başarıya ulaşamayınca, yine yeni bir şirket kurularak 2005 yılında Lufthansa bünyesine katılmıştı.

Swiss_air_Grounding

1919 yılında kurulan Ad Astra Aero ve 1925’te kurulan Balair’in birleşmesiyle 1931 yılında göklere merhaba diyen bu köklü şirket, nasıl olmuştu da nakitsiz kalmıştı?

Hem de kasasında bulunan bol miktarda nakit sebebiyle “uçan banka” olarak adlandırılırken…

Swiss Air, 1989 yılında imzalan bir anlaşma ile Delta Air Lines ve Singapore Airlines ile birlikte, “Global Excellence” adı verilen havayolu ittifakını kurar.

1990’da bu kez, SAS, Austrian Airlines ve Finnair ile birlikte “European Quality Alliance” adlı ittifaka imza atılır. Bu ittifak ilerleyen yıllarda bizlerin de aşina olduğu “Qualiflyer Group” adını alır.

Swiss Air 1990’larda büyük bir hızla genişleme politikasını sürdürür.

Sabena, Air Liberté, AOM, Air Littoral, Volare, LOT, Air Europe, TAP Portugal, Türk Hava Yolları, South African Airways, Portugalia ve LTU adlı havayolu şirketlerine ya hissedar olunur, ya da bu şirketler Qualiflyer’e üye yapılır.

Yeni binyıla girerken Swiss Air’in kasasında artık o meşhur nakit bolluğundan eser kalmamıştır.

11 Eylül 2001 saldırısı, Swiss Air’e inen son darbe olur.

Ticarî havayolu sektörünün saldırıdan menfî şekilde etkilenmesi sonucunda Swiss Air iyice zora girer. İsviçre’nin dünyaca ünlü bankalarından UBS, Swiss Air’in kredi hattını kapatarak adeta şirketi bitiren son noktayı koyar.

Banka, bu hareketi sebebiyle yoğun şekilde eleştirilir. UBS kısaltması müstehzi bir biçimde “United Bandits of Switzerland” ve bankanın CEO’su Marcel Ospel ise “bin Ospel” olarak anılır.

Böylece, Swiss Air’in 10 yıl boyunca sürdürmüş olduğu şirket satın alarak büyüme politikası hüsranla neticelenmiş olur.

Abdullah Nergiz

Havacılık sektöründe, hem havayolu hem de havalimanı tarafında 20 yıla yakın profesyonel tecrübesi bulunan Dr. Abdullah Nergiz, Türkiye'nin ilk havacılık blogu olan Havayolu 101'in kurucusu ve baş editörüdür. Yüksek Lisans ve Doktora çalışmalarını Türkiye sivil havacılık tarihi üzerine yapmış olan Nergiz, halen profesyonel kariyerinin yanı sıra özel bir üniversitede havacılıkla ilgili ders vermeye devam etmektedir.